काठमाडौंको मेयर पदमा बालेन शाहको विजय र चितवनबाट रवि लामिछानेको उदय— यी दुई घटनाले नेपालको राजनीतिमा ‘वैकल्पिक शक्ति’ को जबरजस्त उपस्थितिलाई संकेत गरेको थियो।

तर, धेरैले प्रश्न गर्थे— “यी दुई अलग-अलग हिँड्छन् कि एक ठाउँमा आउँछन्?”

अन्ततः, त्यो प्रश्नको जवाफ आएको छ। बालेन शाह र रवि लामिछानेबीच ७ बुँदे सहमति भएको छ।

समाचार स्रोतका अनुसार, यो सहमति केवल चुनावी तालमेल मात्र होइन, पार्टी एकताकै तहको हो। सहमतिका मुख्य बुँदाहरू यस्ता छन्:

एकै पार्टी, एकै चिन्ह: बालेन शाह अब राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) मा समाहित हुनेछन् र चुनाव चिन्ह ‘घण्टी’ नै हुनेछ।

शक्ति बाँडफाँट: रवि लामिछाने पार्टीको केन्द्रीय सभापति रहनेछन् भने बालेन शाह संसदीय दलको नेता बन्नेछन्।

भावी प्रधानमन्त्री: आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा बालेन शाहलाई भावी प्रधानमन्त्रीका रूपमा अघि सारिनेछ।

वैचारिक लाइन: बहुलवादी लोकतान्त्रिक प्रणाली, उदार अर्थतन्त्र र सामाजिक न्यायलाई पार्टीको मूल मन्त्र मानिनेछ।

यो सहमतिले रास्वपालाई नेपालको वैकल्पिक राजनीतिको मूल प्रवाहमा स्थापित गरेको छ।

हिजोसम्म बालेन, हर्क साम्पाङ, वा अन्य स्वतन्त्र उम्मेदवारहरू आ-आफ्नै ढंगले उदाएका थिए। यसले वैकल्पिक मतहरू छरिएर जाने जोखिम थियो। तर, बालेनको प्रवेशसँगै रास्वपा अब साना-तिना खोलानाला मिसिएर बनेको ठूलो नदी जस्तै बनेको छ।

यसले पुराना दलहरू (कांग्रेस, एमाले, माओवादी) लाई ‘वान-टु-वान’ चुनौती दिने हैसियत बनाएको विश्लेषकहरूको बुझाइ छ।

यो नयाँ समीकरणप्रति पुराना दलहरूले मिश्रित प्रतिक्रिया दिएका छन्।

नेपाली कांग्रेसका उपसभापति धनराज गुरुङले यसलाई “राजनीतिमा हुने सामान्य घटना” को संज्ञा दिएका छन्। उनले कोही मिल्दैमा वा फुट्दैमा कांग्रेसलाई फरक नपर्ने र हरेक चुनौती सामना गर्न पार्टी तयार रहेको प्रतिक्रिया दिएका छन्।

एमाले लगायत अन्य दलहरूले यसलाई नजिकबाट नियालिरहेका छन्।

बालेनले राजीनामा दिँदा एमालेबाट निर्वाचित उपमेयर सुनिता डंगोल कार्यवाहक मेयर बन्ने भएकाले, काठमाडौं महानगरको नेतृत्व फेरि एमालेकै प्रभावमा आउने देखिन्छ।

बालेन र रविको यो सहकार्य कागजमा जति बलियो देखिन्छ, व्यावहारिक रूपमा उत्तिकै चुनौतीपूर्ण पनि हुन सक्छ।

रवि र बालेन दुवै आ-आफ्नै शैलीमा चलेका “मास लिडर” हुन्। एउटै पार्टीभित्र दुई ‘अल्फा लिडर’ को व्यवस्थापन कसरी हुन्छ, त्यो भविष्यले नै बताउनेछ।

बालेन र रविको यो मिलनले नेपालको राजनीतिलाई स्पष्ट दुई ध्रुवमा बाँडिदिएको छ: परम्परागत शक्ति (Old School) भर्सेस समेकित वैकल्पिक शक्ति (Consolidated Alternative)।

फागुन २१ को चुनाव केवल सांसद छान्ने चुनाव मात्र हुनेछैन, यो नेपालले ‘कर्सर’ कता घुमाउँछ भन्ने जनमत संग्रह जस्तै हुनेछ।